CBC یا Complete Blood Count یکی از رایجترین و مهمترین آزمایشهای خون است که اطلاعات ارزشمندی درباره سلامت عمومی بدن، کمخونی، عفونتها و اختلالات انعقادی در اختیار پزشک قرار میدهد.
آزمایش CBC چیست؟
CBC یا Complete Blood Count یکی از رایجترین و مهمترین آزمایشهای خون است که اطلاعات ارزشمندی درباره سلامت عمومی بدن، کمخونی، عفونتها و اختلالات انعقادی در اختیار پزشک قرار میدهد. در این آزمایش سه گروه اصلی سلولهای خونی بررسی میشوند:
گلبولهای قرمز (RBC)
گلبولهای سفید (WBC)
پلاکتها (Platelet)
اجزای اصلی CBC
RBC (گلبول قرمز)
گلبولهای قرمز وظیفه انتقال اکسیژن از ریهها به بافتهای بدن را بر عهده دارند.
RBC پایین ممکن است در موارد زیر دیده شود:
- کمخونی
- خونریزی
- کمبود آهن
- کمبود B12
- کمبود اسید فولیک
RBC بالا ممکن است در:
- زندگی در ارتفاعات
- سیگار کشیدن
- کمآبی شدید
- پلیسیتمی
دیده شود.
Hemoglobin (Hb)
هموگلوبین مهمترین شاخص تشخیص کمخونی است.
این ماده مسئول حمل اکسیژن در خون است.
Hb پایین ممکن است در:
- کمخونی فقر آهن
- کمبود B12
- خونریزی
- بیماریهای مزمن
دیده شود.
Hb بالا ممکن است در:
- کمآبی
- بیماریهای ریوی
- پلیسیتمی
دیده شود.
Hematocrit (HCT)
درصد حجم خون که توسط گلبولهای قرمز اشغال شده است. معمولاً کاهش HCT همراه با کاهش Hb دیده میشود.
شاخصهای گلبول قرمز
MCV چیست؟
MCV نشاندهنده اندازه متوسط گلبول قرمز است.
MCV پایین (<80)
گلبولهای قرمز کوچک هستند.
علل شایع:
-
- کمبود آهن
- تالاسمی مینور
MCV طبیعی
-
- خونریزی حاد
- بیماریهای مزمن
MCV بالا (>100)
گلبولهای قرمز بزرگ هستند.
علل شایع:
-
- کمبود B12
- کمبود فولات
- بیماریهای کبدی
- کمکاری تیروئید
MCH چیست؟
میانگین مقدار هموگلوبین موجود در هر گلبول قرمز را نشان میدهد. معمولاً همراه با MCV تغییر میکند.
MCHC چیست؟
غلظت هموگلوبین در داخل گلبول قرمز را نشان میدهد. کاهش آن اغلب در کمبود آهن دیده میشود.
RDW چیست؟
RDW میزان تفاوت اندازه گلبولهای قرمز را نشان میدهد.
RDW بالا معمولاً در:
-
- کمبود آهن
- کمبود B12
- کمبود فولات
دیده میشود.
تفاوت کمبود آهن و تالاسمی در CBC
کمبود آهن
⬇️ Hb
⬇️ MCV
⬆️ RDW
⬇️ Ferritin
تالاسمی مینور
⬇️ MCV
⬇️ MCH
RDW طبیعی یا کمی افزایش یافته
Ferritin طبیعی
⬆️ RBC
به همین دلیل فقط با دیدن MCV پایین نباید آهن تجویز شود.
WBC (گلبول سفید)
گلبولهای سفید از بدن در برابر عفونتها محافظت میکنند.
WBC بالا
ممکن است در:
-
- عفونتها
- التهاب
- استرس شدید
- مصرف کورتون
دیده شود.
WBC پایین
ممکن است ناشی از:
-
- برخی عفونتهای ویروسی
- بیماریهای خودایمنی
- برخی داروها
- اختلالات مغز استخوان
باشد.
نوتروفیل (Neutrophil)
اولین خط دفاع بدن در برابر عفونتهای باکتریایی است.
افزایش نوتروفیل:
- عفونت باکتریایی
- التهاب
- استرس
کاهش نوتروفیل:
- برخی عفونتهای ویروسی
- داروهای خاص
- اختلالات مغز استخوان
لنفوسیت (Lymphocyte)
در سیستم ایمنی بدن نقش مهمی دارد. افزایش لنفوسیت اغلب در:
-
- عفونتهای ویروسی
- مونونوکلئوز
دیده میشود.
ائوزینوفیل (Eosinophil)
افزایش ائوزینوفیل ممکن است در:
-
- آلرژی
- آسم
- بیماریهای انگلی
- برخی بیماریهای پوستی
دیده شود.
Platelet (پلاکت)
پلاکتها در انعقاد خون نقش دارند.
پلاکت پایین ممکن است باعث:
-
- کبودی آسان
- خونریزی لثه
- خونریزی بینی
شود.
پلاکت بالا ممکن است در:
- التهاب
- کمبود آهن
- برخی بیماریهای خونی
دیده شود.
ESR و CBC
بسیاری از پزشکان CBC را همراه ESR درخواست میکنند. CBC وضعیت سلولهای خونی را بررسی میکند. ESR وجود التهاب در بدن را نشان میدهد.
چه زمانی CBC درخواست میشود؟
پزشک ممکن است CBC را در موارد زیر درخواست کند:
- خستگی و ضعف
- تب
- عفونت
- خونریزی
- چکاپ سالیانه
- ریزش مو
- کاهش وزن
- بررسی قبل از جراحی
آیا برای CBC باید ناشتا بود؟
در اغلب موارد خیر CBC نیاز به ناشتایی ندارد. اما اگر همراه با آزمایشهایی مانند قند خون یا چربی خون انجام شود ممکن است ناشتایی لازم باشد.
سوالات متداول
-
-
- آیا CBC میتواند سرطان را تشخیص دهد؟
-
CBC به تنهایی سرطان را تشخیص نمیدهد، اما ممکن است تغییراتی ایجاد کند که نیاز به بررسی بیشتر داشته باشند.
-
-
- آیا CBC کمبود آهن را مشخص میکند؟
-
CBC میتواند احتمال کمبود آهن را مطرح کند، اما برای تشخیص قطعی معمولاً Ferritin و Iron نیز لازم هستند.
-
-
- آیا CBC برای چکاپ سالیانه مناسب است؟
-
بله. CBC یکی از مهمترین آزمایشهای چکاپ محسوب میشود.
-
-
- آیا CBC میتواند عفونت را نشان دهد؟
-
بله. تغییر تعداد گلبولهای سفید میتواند به تشخیص عفونت کمک کند.
خدمات آزمایشگاه آریا
آزمایشگاه آریا با استفاده از دستگاههای پیشرفته هماتولوژی امکان انجام CBC همراه با بررسی دقیق شاخصهای خونی را فراهم نموده است.
CBC یکی از مهمترین آزمایشهای غربالگری برای تشخیص کمخونی، عفونتها و بسیاری از بیماریهای عمومی بدن است.