پس از تأیید بارداری، دوران حساس سهماهه اول آغاز میشود. در این مرحله اندامهای اصلی جنین در حال شکلگیری هستند و مراقبتهای پزشکی و آزمایشگاهی اهمیت ویژهای دارند.
هفتههای ۶ تا ۱۲ بارداری
هفتههای ۶ تا ۱۲ بارداری؛ رشد جنین و آزمایشهای ضروری
پس از تأیید بارداری، دوران حساس سهماهه اول آغاز میشود. در این مرحله اندامهای اصلی جنین در حال شکلگیری هستند و مراقبتهای پزشکی و آزمایشگاهی اهمیت ویژهای دارند.
مادر چه علائمی را تجربه میکند؟
تهوع و استفراغ صبحگاهی
خستگی و خوابآلودگی بیشتر
حساسیت به بوها و برخی غذاها
تغییرات خلقی و عاطفی
تکرر ادرار
افزایش حساسیت و بزرگی پستانها
گاهی یبوست یا نفخ
این علائم معمولاً طبیعی هستند، اما در صورت خونریزی، درد شدید شکم یا استفراغ شدید باید به پزشک مراجعه شود.
آزمایشگاه آریا چگونه میتواند کمک کند؟
CBC (شمارش کامل سلولهای خون)
برای بررسی کمخونی، عفونتها و وضعیت عمومی سلامت مادر.
گروه خونی و Rh
در صورت انجام نشدن در ابتدای بارداری.
قند خون ناشتا (FBS)
برای ارزیابی اولیه وضعیت قند خون.
آزمایش ادرار و کشت ادرار
جهت تشخیص عفونتهای ادراری که در بارداری ممکن است بدون علامت باشند.
بررسی بیماریهای عفونی
شامل آزمایشهای مورد نیاز مانند:
هپاتیت B
هپاتیت C
HIV
سیفلیس
در صورت نیاز توکسوپلاسموز و سایر عفونتها
بررسی عملکرد تیروئید
بهویژه در مادرانی که سابقه بیماری تیروئید دارند یا در مناطق با شیوع بالاتر اختلالات تیروئید.
غربالگری سهماهه اول
یکی از مهمترین اقدامات این دوره، غربالگری سهماهه اول است که معمولاً در هفتههای ۱۱ تا ۱۳+۶ روز انجام میشود. غربالگری جنین عبارت است از تعیین احتمال یک بارداری برای داشتن نوزاد مبتلا به ناهنجاریهای کروموزومی یا نقائص زمان تولد. سندرم داون یا تریزومی 21 با شیوع 1 به 800 شایع ترین اختلال کروموزومی در انسان است.
آزمایش غربالگری به عوامل مختلفی از جمله موارد زیر بستگی دارد:
- سن مادر در زمان بارداری
-وزن مادر
- نژاد
- اندازه گیری تعدادی از آنالیتهای شیمیایی موجود در خون مادر در زمان های مختلف در طول دوران بارداری
- اندازه گیری مارکرهای خاص جنینی با استفاده از سونوگرافی
- وجود مواردی مانند: دیابت وابسته به انسولین (IDDM)، سیگار کشیدن، روشهای کمک باروری مانند IVF، سن مادر یا دهنده تخمک در زمان انجام IVF
این غربالگری شامل:
سونوگرافی NT
آزمایشهای خونی:
PAPP-A
Free β-Hcg
هدف از این بررسیها، ارزیابی خطر برخی ناهنجاریهای کروموزومی جنین از جمله سندرم داون است.
سونوگرافی NT
روش انجام آن مثل سونوگرافی های معمولی است (از روی شکم). اما در این سونوگرافی، با روش خاصی، ضخامت پشت گردن جنین و وجود استخوان بینی در جنین بررسی می شود. سونوگرافی NT، بین هفته های ۱۱ تا ۱3 بارداری انجام می شود عدد NT (ضخامت پشت گردن جنین )، در جنینهای مبتلا به سندرم داون، افزایش نشان میدهد.
آزمایشات غربالگری بهتر است طی همان روز )یا حداکثر روز بعد (انجام شوند. باید در نظر داشت که نمونه گیری آزمایشات حداکثر می بایست تا 13هفته و 6 روز بارداری صورت گیرد و انجام این آزمایشات پس از این زمان بی ارزش خواهد بود.
مزیت غربالگری سه ماهه اول
مزیت این غربالگری اینست که زنان باردار قبل از 14 هفتگی از نتیجه آگاه شده و می توانند برای انجام مشاوره ژنتیک و CVS مراجعه کنند و در عین حال این انتخاب را نیز دارند که روش آمینوسنتز را در سه ماهه دوم انتخاب کنند.
محدودیت های تستهای غربالگری سه ماهه اول
- حدود 5% (1 نفر از 20هر نفر) از زنانی که این غربالگری را انجام می دهند به عنوان ریسک بالا مشخص می شوند اما در عین حال اکثر زنانی که ریسک آنان بالا است بچه های سالم به دنیا می آورند.
- برای انجام تستهای تشخیصی باید تا سه ماهه دوم بارداری منتظرماند.
- غربالگری اختلالات لوله عصبی (NTD) با این تست امکان پذیر نیست.
تفسیر آزمایش سه ماهه اول
با توجه به محدوده های تعیین شده مادران باردار در دو گروه قرار خواهند گرفت.
در مواردی که نتیجه غربالگری اولیه منفی( خطر 250<1) ادامه مراقبت های معمول بارداری صورت گیرد.
در مواردی که نتیجه غربالگری اولیه مثبت ( خطر 250<1) مادر می بایست در اولین فرصت داده به متخصص زنان ارجاع شود.
- توصیههای مهم
- مصرف منظم اسیدفولیک طبق نظر پزشک
- پرهیز از مصرف خودسرانه داروها
- تغذیه مناسب و متعادل
- انجام بهموقع آزمایشها و ویزیتهای دوران بارداری
آزمایشگاه آریا با ارائه خدمات تخصصی غربالگری بارداری، آزمایشهای هورمونی، بیوشیمی، هماتولوژی و مشاوره آزمایشگاهی، در کنار مادران عزیز و خانوادههای گرامی برای حفظ سلامت مادر و جنین خواهد بود.
به امید روزی که شاهد تولد هیچ کودک مبتلایی نباشیم